🧬 Vruchtbaarheidsbehandelingen en draagmoederschap wereldwijd: wat zegt de wet per land?

Deze begrippen wil je vooraf kennen

• 🧪 Medisch begeleide voortplanting: kunstmatige inseminatie of in-vitrofertilisatie (ivf), met of zonder donormateriaal.
• 🤰 Draagmoederschap: een vrouw draagt een kind voor de wensouders.
• 💶 Commercieel draagmoederschap: de vrouw die het kind draagt, krijgt hiervoor betaald.
• 🤝 Altruïstisch draagmoederschap: alleen medische kosten en kosten voor het dagelijks levensonderhoud worden vergoed.
• 📜 Juridisch ouderschap: de wettelijke band tussen het kind en elk van zijn ouders.

De wereld rond, situatie voor situatie

1. 1. Vruchtbaarheidsbehandelingen voor verschillende gezinsvormen

   Heterostellen, alleenstaande vrouwen en vrouwenparen hebben hier toegang toe. In Frankrijk bijvoorbeeld geldt dat sinds de bio-ethiekwet van 2021. Kinderen die met donormateriaal zijn verwekt, kunnen er vanaf hun meerderjarigheid de identiteit van de donor achterhalen. Ook Spanje, Portugal, België, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten bieden deze toegang. Spanje en Denemarken blijven de populairste Europese bestemmingen voor een behandeling in het buitenland.

2. 2. Vruchtbaarheidsbehandelingen alleen voor heterostellen

   In Italië, Griekenland en Polen is toegang afhankelijk van medisch vastgestelde onvruchtbaarheid bij een man-vrouwstel. Of je getrouwd moet zijn, verschilt per land. In Japan en Zuid-Korea beperken wetgeving en praktijk de toegang tot getrouwde heterostellen. Zwitserland vormt deels een uitzondering: sinds 2022 kunnen getrouwde vrouwenparen gebruikmaken van spermadonatie, maar alleenstaande vrouwen blijven uitgesloten.

3. 3. Zeer beperkte toegang tot vruchtbaarheidsbehandelingen

   In China, India en verschillende landen in het Midden-Oosten en Afrika zijn vruchtbaarheidsbehandelingen wettelijk of in de praktijk alleen toegankelijk voor getrouwde heterostellen met vruchtbaarheidsproblemen.

4. 4. Commercieel draagmoederschap voor iedereen

   Sommige Amerikaanse staten, zoals Californië en New York, bieden wereldwijd de meeste juridische zekerheid: commercieel draagmoederschap is er toegankelijk voor heterostellen, mannenparen en alleenstaanden. Ook sommige Mexicaanse staten staan het toe, maar de regels verschillen per staat.

5. 5. Commercieel draagmoederschap onder voorwaarden

   In Georgië en Oekraïne is commercieel draagmoederschap toegestaan, maar alleen voor getrouwde heterostellen bij wie onvruchtbaarheid medisch is vastgesteld. Alleenstaanden en stellen van hetzelfde geslacht zijn uitgesloten. In Oekraïne maakt de oorlog deze trajecten bovendien bijzonder onzeker.

6. 6. Alleen altruïstisch draagmoederschap

   In Canada staat dit open voor alle gezinsvormen: de vrouw die het kind draagt betalen is verboden, maar haar daadwerkelijk gemaakte kosten worden vergoed. Ook het Verenigd Koninkrijk en Griekenland staan altruïstisch draagmoederschap onder voorwaarden toe. In Griekenland hebben heterostellen en alleenstaande vrouwen toegang. In Portugal is het wettelijk voorzien, maar worden de uitvoeringsregels nog uitgewerkt en komt het in de praktijk nauwelijks voor.

7. 7. Draagmoederschap verboden of niet toegankelijk voor buitenlanders

   India, Thailand en Rusland waren lange tijd bestemmingen voor draagmoederschap. Om misbruik tegen te gaan, hebben ze de toegang afgesloten voor buitenlanders of ongetrouwde stellen. In Frankrijk, Duitsland en Spanje is draagmoederschap verboden en hebben draagmoederschapsovereenkomsten geen rechtskracht. Italië gaat verder: sinds 2024 is gebruikmaken van draagmoederschap strafbaar, ook als dat in het buitenland gebeurt.

8. 8. Kinderen die via draagmoederschap in het buitenland worden geboren

   Neem Frankrijk als voorbeeld, waar draagmoederschap verboden is. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens verplicht tot erkenning van de juridische ouder-kindband. De buitenlandse geboorteakte wordt voor de biologische ouder overgenomen in de burgerlijke stand. De andere ouder kan juridisch ouderschap laten vaststellen, onder meer via adoptie. De nationaliteit van het kind hangt af van de wetten van het geboorteland en die van het land van de biologische ouder.

9. 9. Eerlijk is eerlijk

   Deze wetten veranderen snel. Ga je een traject in het buitenland aan? Neem dan eerst contact op met een jurist die gespecialiseerd is in internationaal familierecht en met het betrokken consulaat. Niet het gezelligste onderdeel van je babyplannen, wel eentje dat je kind én de gezondheid van donoren en draagmoeders helpt beschermen. Stand van zaken op 26 oktober 2026: controleer altijd welke wetgeving op dat moment geldt.

Klassieke missers

• ❌ Voor juridisch advies vertrouwen op een forum of bemiddelingsbureau Een bemiddelingsbureau heeft er belang bij om je een traject te verkopen. Als het om juridisch ouderschap en nationaliteit gaat, moet je bij een jurist en het consulaat zijn.
• ❌ Denken dat de wet van vandaag morgen nog hetzelfde is Landen hebben de toegang eerder al van de ene op de andere dag afgesloten. Controleer de situatie vlak voordat je je vastlegt en blijf dat tijdens het traject doen.

Vragen die vaders stellen

Volgende lezen

• 🧬 Vruchtbaarheidsbehandelingen & ART: wat het is en hoe het echt werkt
• 🏆 De plek van de vader wereldwijd: vaderschapsverlof en cultuur per land
• ⚖️ Vaderschapsverlof, bescherming en afstamming: rechten van de vader wereldwijd